الشيخ محمد تقي بهجت
195
جامع المسائل ( فارسي )
كرد ، عتق نصيب موسر ايضاً ثابت مىشود بنا بر اكتفا در اثبات عتق به شاهد و يمين مدّعى . عتق معسرِ از سه شريك اگر معسرِ از سه شريك ، عتق كرد نصيب خودش را ، متحرر مىشود ثلث مملوك ، و دو ثلث ديگر باقى به رقيّت خواهند بود اگر در فرض مذكور قائل به سعى مملوك در حصهء دو شريك ديگر نباشيم ، پس از آن اگر شريك دوم عتق نمود حصهء خود را و موسر بود ، سرايت مىنمايد عتق او در حصّهء سومى كه عتق نشده است ، و بر او است تأديهء قيمتِ نصيب سومى ، و دو ثلث ولاء براى شريك موسر كه معتق دوم است مىباشد در صورت تساوى حصص به تثليث . شرايط ديگر سرايت عتق و ظاهر شد از آن چه گذشت كه معتبر است در سرايت عتق مضافاً به اين كه معتِق ( به كسر ) بالغ و جائز التصرف باشد ، [ اين كه ] به كمال باشد و اين كه عتق اختيارى او باشد . اشتراط ايسار براى عتق مطلق و اما اشتراط ايسار معتِق چنانچه در « قواعد » است ، پس شرط عتق مطلق است نه مطلق عتق ، بلكه صحيح است عتق معسر و بر مملوك است استسعاء به نحو متقدّم در مورد آن . عدم نفوذ عتق حصّهء ديگرى و عتق احد الشركاء نصيب شريك را نافذ نيست بلكه بايد عتقِ نصيب خودش را بنمايد اگر چه به اطلاق ، محكوم به اين قيد كه نصيب معتق است باشد . و عتق جميع عبد ، يعنى عتق مباشرى نصيب و سرايتى نصيب غير ، نافذ است ؛ و به معناى مباشرت جميع ، نافذ نيست در غير نصيب خودش . ارتباط عدم تعلَّق حق به عتق و سرايت اما عدم تعلَّق حقّ لازم به محل سرايت ، پس معتبر در عتق مباشرى نيست ، بلكه در سرايت معتبر است عدم تعلَّق حق موقوف عليهم ، اگر چه راجح به حسب ارتكاز در امر عتق تغليبى سرايت با تقويم يا استسعاء است و الله العالم . و همچنين